ሕሩይ ሚናስ

በኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ ውስጥ ታላቅ ቦታ ከያዙ ሰዎች አንዱ ነው። እስካሁን ካነበብኳቸው የአማርኛ መጽሐፍት በልዩ ኹኔታ ከማስታውሳቸው ጥቂት ሥራዎች አንዱ የሕሩይ ሚናስ “እብዱ” የሚለው ሥራ ነው። የራሱን devastating experience በመጽሐፍ መልክ በመሰነድ ለአጥኚ ባለሙያዎች ራሱ እጅግ እንቆቅልሽ የኾነውን የአእምሮ መታውክማንበብ ይቀጥሉ…

‹‹ስቀና….››

የታሪክ ሃሳብ፡ ዶርቲ ፓርከር ‹‹The Sexes› (1926) አኩርፌዋለሁ። ሳሎኔ እንደገባ ‹‹ተቀመጥ›› ብለውም ሶፋዬ ላይ አኩርፌ በተቀመጥኩበት ቁልቁል ያየኛል።ፈራ ተባ ይላል፣ አይኑ አይኔን ይሸሻል። ከገባ ከሁለት ቃል በላይ ደፍሮ ማውጣት ተስኖታል። ፈርቶኛል። ይሄንን ታላቅ የኩርፊያ ደመና በምን እንደሚበትነው ስለጨነቀው ፈርቶኛል። የልብማንበብ ይቀጥሉ…

የማብራትና ማጥፋት ወግ

(የመጨረሻው ክፍል) ባገራችን፤ በባላባት ስርአት ወግ “ፈናወጊ “ የተባሉ አገልጋዮች ነበሩ፤የስራ ድርሻቸው ፋኖስ፤ አንዳንዴም ጡዋፍ ይዞ መቆም ነበር፤ራት ላይ ከጌቶች እና ከእመቤቶች ማእድ ትንሽ ፈንጠር ብለው ቆመው ያበራሉ፤ በቤተመንግስት ውስጥ መብራት ተሸክመው የሚያነጉም ነበሩ፤የመጀመሪያዎቹ የመብራት ምስሶዎች ነበሩ ማለት ይቻላል፤ ታድያማንበብ ይቀጥሉ…

የጉራጌ ሕዝብ ከ158 ዓመታት በፊት

ሰማዩም ምድሩም የኛ ነው የሚሉን ኦነጋውያን የሚይዙት ቅጣምባሩ ጠፍቷቸዋል። ከሰሞኑ ደግሞ ባሰራጩት በምስል የታገዘ ዜና በጉራጌ ምድር ከ158 ዓመታት በፊት ተቋርጦ ነበር ያሉን የገዳ ስርዓት ማስጀመራቸውን ነግረውናል። እንዲህ አይነት ዜና ሲሰማ ዝም ማለት ተገቢ ባለመሆኑ ከ158 ዓመታት በፊት የጉራጌ ሕዝብማንበብ ይቀጥሉ…

‹‹አፍሪካዊነት በጎነት››

እዚህ ኮንዶሞኒየማችን አራተኛ ፎቅ ላይ አንዲት ቆንጆ ልጅ አለች….ቁንጅናን ሳይሰስት የሰጣት እሷም ሳትሰስት ውበቷንና ሽቶዋን ለብሎኩ ነዋሪዎች በቸርነት የምታሳይ ቆንጆ ! እውነቴን ነው …አንዴ ስታልፍ ከአንደኛ ፎቅ እስከአራተኛ ፎቅ ደረጃው ሁሉ የሷን ውድ ሽቶ ይታጠንና ባለአራት ፎቅ ገነት ይመስላል ….በአካልማንበብ ይቀጥሉ…

ኢትዮጵያ የባሩድ በርሜል

ዳሠሣ መጻሕፍት ዘወርሃ ግንቦት ዛሬ የምነግራችሁ አማራን በመጥላትና ኢትዮጵያን ለማፍረስ ስለተጋውና ለዚህም ህልሙ መሳካት ጥለቻን በመጽሐፍ ከትቦ ለትውልድ ስላቆየው አውሮፓዊ ሮማን ፕሮቻዝካ እና ስለ መጽሐፉ ነው።”ኢትዮጵያ የባሩድ በርሜል” የመጽሐፉ ርዕስ ነው።በባሩድ በርሜል ፍንዳታ ትፈራርስ ዘንድ ስለተፈረደባት ሃገር ኢትዮጵያ በመርዝ ጭስማንበብ ይቀጥሉ…

የየመኒዎች ጨዋታ

በዚህ ወቅት የቅርብ ጓደኛዬ የመኒው ኮሎኔል ሙሐመድ አል ሐይደሪ ነው። ረመዳንን በአብዛኛው አንድ ቤት ነበር ያሳለፍነው። አሁንም አብረን ነው የምንውለው። በተለይ ከሰዓት አብረን ስንጫወት ነው የምናሳልፈው። በርካታ ቁም ነገሮችንም ከእርሱ እየተማርኩ ነው።  —- ጦርነትን ሸሽቶ ከሀገሩ የወጣው ሙሐመድ አል ሐይደሪማንበብ ይቀጥሉ…

“ደግ አይበረክትም”

እስከ:ማዕዜኑ ..እስከ፡ማዕዜኑ አነብር:ውስተ:ልብየ:ትካዘ ዐሊውየ:ሕገ:ወትዕዛዘ: ማርያም:ኩነኒ:መናዝዘ። አቤል: በፀጋ : ርቆ ፣ በየዋህነት:ከመጠቀበት ፣ ቃዬል:በንፍገት:ከብሮ ፣ መቀመቅ:ከወረደበት፣ የዕጓለ መሕያው: ታሪክ ፣ ሲጀመር : የጠቆረበት . እንውረድ:ብሎት:ወንድሙን ፣ እስትንፋሱን:የነጠቀበት ፣ ኃዘና ፣ ስምዒ:ወብካያ ፣ ለሃገሪትነ:ኢትዮጵያ ። የሞት:ታሪክ:ሊዘከር በአዝማናት:ማሀል:ሊነገር የመጀመሪያው:መልአክ ፣ ታሪኩን:ሲፅፈው:እንደዚህ:ነበር። …. ክልዔቱ:ማንበብ ይቀጥሉ…

አድናቆት እና ሞት

ላልጀመርከው ስኬት —የማይቆም ጭብጨባ ማያቋርጥ ፉጨት እያደር ሚገልህ — ቀን ያጣፈጠውን መርዝ እንደመጎንጨት  እንደ ሱፍ አበባ ጭለማን ተኳርፎ ፀሀይ ከሚመስል መብራት ስር መሰጣት ለምትወደው ስትል ሚያፈቅሩህን ማጣት አንዳንዴ ጥሩ በጣም ጥሩ እጅግ በጣም ጥሩ እንደ ፃ‘ፊው ሳይሆን እንደ አነባበብ ነው ሚገለጥ ሚስጥሩ ወደ ላይማንበብ ይቀጥሉ…

የስብሃት ሰይጣን፣ የእኛ መነፅር?

የስብሃት ገብረ እግዚአብሔር ‹ስምንተኛው ጋጋታ› ንባብ *** መተዋወቂያ በኢትዮጵያ ሥነ-ጽሑፍ ውስጥ የራሳቸውን የተለየ አሻራ አስቀምጠው ካለፉ ደራሲያን አንዱ የሆነውን የስብሃት ገብረ እግዚአብሔርን ያህል ሲያወዛግበን የኖረ ደራሲ ያለን አይመስለኝም። በተመሳሳይ ዘመን የተወገዘም የተመለከም ደራሲ ነው። ይኽ ሁለት ጽንፍ የያዘ ልዩነት የመነጨውማንበብ ይቀጥሉ…

በዘመን ሂደት ያልተፈታ ችግር

“በዘመን ሂደት ያልተፈታ ችግር፤ በዘመን ሂደት የችግር ካንሠር ይሆናል።” ለአንዲት ሐገር ዘመንን የሚዋጅ፣ ትውልድን አንደአዲስ የሚቀርፅ ጥበብ ያስፈልጋታል። ሐገርን ወደኋላ የሚጎትት የማይጠቅም አስተሳሰብ በአዲስና በተሻለ አስተሳሰብ መለወጥ ከዜጎች የሚጠበቅ ተግባር ነው። ያረጀውን ማደስ፣ የሌለውን ጥበብ መፍጠር፣ ያልነበረውን መልካም ተሞክሮ መቅሰምማንበብ ይቀጥሉ…

ነጋድራስ (የነጋዴ ራስ) 

ያቀናነው ገበያ — እዩት ተሽመድምዶ ሻጩ ሲያረፋፍድ — ገዢ መጣ ማልዶ በመደብ ስንጠብቅ — በየቋንቋው ለምዶ * * * ገበያችን ደራ — ሻጭ ተትረፈረፈ ገዥ በነቂስ ወጣ ፣ ደጋግመው ሲገዙን —ደጋግመው ሲሸጡን በተሸጥን ቁጥር ዋጋ ብናወጣ ። * * *ማንበብ ይቀጥሉ…

የመብራት የመጥፋት ትዝታ፤ከባለፈው የቀጠለ

ከጥቂት አመት በፊት የረር በር እኖር ነበር፤አንድ ቀን መብራት በጊዜ ጠፋ፤እስከ እኩሌሊት ድረስ ስላልመጣ ተስፋቆርጠን ተኛን፤ ዘጠኝ ሰአት ላይ ሚስቴ ቀሰቀሰችኝና ወደ ምኝታቤቱ መስኮት ጠቆመችኝ፤ የሆነ ግዙፍ እጅ ጥላ መስኮቱን ሲዳብስ ይታየኛል፤ “ሌባ ነው?” አልኩዋት፤ ራሱዋን ባዎንታ ወዘወዘች፤ “መስኮቱን ምንማንበብ ይቀጥሉ…

እምዬ ያልታደለች

እምዬ ያልታደለች ተመዘኚ ሲሏት— መዛኝ ነኝ ትላለች እምዬ ሰከረች ልትመዘን ወጥታ — መዛኝ ሆና ቀረች! የቅቤን ስብራት — በቅመም ለማከም በወቀጣ መዛል — በድለዛ መድከም የቅቤን ወለምታ — በቅመም ለማሸት ሲደቁሱ አድረው — ሲቀይጡ ማምሸት የቅቤን ጉብዝና — በቅመም ለማትጋትማንበብ ይቀጥሉ…

እውነትን ፍለጋ

እኔ  እኔ ከገንፎ ውስጥ ስንጥር ስጠረጥር ስንጥር ውስጥ አገኘሁ ገንፎን ያህል ሚስጥር ሽንፈቴን ልቀበል ስህተቴን ገጠምኩኝ  ካንቺ ጋር ስጣላ ከራሴ ታረ‘ኩኝ አንቺ  ከተኩላ መንጋ ውስጥ በግ ስለተመኘሽ ከበጎችሽ መሀል ተኩላሽን አገኘሽ እውነትሽን ስትሸሺ ግራ ስለገባሽ ከራስሽ ተፋተሽ ከባዳ ተጋባሽ ያገባሽው ባዳማንበብ ይቀጥሉ…

ከኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ባለስልጣን ጋር በመተባበር የተቀሰቀሰ ትዝታ

ወደዚች ምድር ስመጣ ማንኩሳ በጭላጭ ኩራዝ ተቀበለችኝ፤ ኩራዙ ያራት ነገሮች ጥምረት ነው፤ የኮኮስ ቅባት ጠርሙስ፤ በምስማር ተበሳ ቆርኪ፤ የዝሃ ክር እና ላምባ። በጊዜው የኩራዝ ማብሪያ መቅረዝ አይታወቅም፤ ከያንዳንዱ ጎጆ የውስጥ ግድግዳ ማእዘን ላይ በጭቃ የተሰራ የኩራዝ ማስቀመጫ ይኖራል፤ስሙ ባማርኛ መዝገበቃላትማንበብ ይቀጥሉ…

ሞቶ ያልቀበርነው ፊልማችን!

እንዴት አደራችሁ ጎበዛዝት? እኔ አላሁ አክበር ሳይል ከእንቅልፌ ነቅቼ እስኪነጋ ድረስ ዩቲዩብ ላይ የተለቀቀ የአማርኛ ፊልም ከፈትኩ። ጎበዝ! እኛ ኢትዮጵያውያን የፊልም ነገር ምንም አልተዋጣልንም። የፊልሙ ኢንደስትሪያችን (ኢንደስትሪ ከተባለ) ከቀን ወደቀን ተስፋ አስቆራጭ እየሆነ ነው። ድርሰቱ፣ ፕሮዳክሽኑ ምናምን ምንለው አይደለም ባጭሩማንበብ ይቀጥሉ…

ትንንሽ ቅመሞች

ቅዳሜ ቅዳሜ ማታ በዙረቴ የማልደርስበት የከተማችን ክፍል የለም። ሳምንት ወይ አስራ አምስት ቀን በሙሉ ከቤት ሳልወጣ እቆይና፣ እመሽግና አንድ ቅዳሜ መርጬ ከወጣሁ ግን የምመለሰው ተበለሻሽቼ ነው። በደንቤ ሳምንት፣ ሁለት ሳምንት ሙሉ ከቤት አልወጣም…… ከእሁድ እስከ ዓርብ። ብዙ ጊዜ ቅዳሜ ግንማንበብ ይቀጥሉ…

Loading...